De Europese Commissie bereidt zich voor om zichzelf nieuwe bevoegdheden te verlenen om boetes op te leggen aan Big Tech-bedrijven die er niet in slagen consumenten, en met name kinderen, te beschermen tegen online-bestedingsvallen en manipulatieve ontwerppraktijken. De geplande Digital Fairness Act zal naar verwachting eind 2026 worden ingevoerd en heeft tot doel duistere patronen, verslavende ontwerpkenmerken, abonnementsvallen en oneerlijke personalisatiepraktijken aan te pakken die de kwetsbaarheden van consumenten uitbuiten voor commercieel gewin.
Op 10 juli rapporteerde de Commissie voorlopige bevindingen die erop wezen dat Meta de Digital Services Act schendt vanwege het “verslavende” ontwerp van zijn platforms Instagram en Facebook. Uit het onderzoek is gebleken dat functies als oneindig scrollen, automatisch afspelen, pushmeldingen en zeer gepersonaliseerde aanbevelingssystemen bijdragen aan dwangmatig gebruikersgedrag. In het rapport wordt beschreven dat ze ervoor zorgen dat de hersenen van gebruikers overschakelen naar de ‘automatische pilootmodus’.
De Commissie heeft Meta opgeroepen om autoplay en oneindig scrollen standaard uit te schakelen, effectieve schermtijdpauzes in te voeren en het aanbevelingsalgoritme aan te passen om de focus op betrokkenheid te verminderen. Als de beschuldigingen worden bevestigd, kan Meta boetes krijgen die kunnen oplopen tot 6% van de totale wereldwijde jaaromzet. Het bedrijf heeft de mogelijkheid om het bewijsmateriaal te beoordelen en een formeel antwoord op de bevindingen te geven.
Daarnaast stemde het Europees Parlement op 9 juli voor het herstel van Chat Control 1.0, waardoor platforms tot april 2028 vrijwillig niet-versleutelde privéberichten kunnen scannen op materiaal met seksueel misbruik van kinderen. Critici beweren dat de maatregel door een procedurele maas in de wet is gepasseerd, na twee eerdere afwijzingen in maart. Een nipte stemming via een ‘dringende procedure’ maakte een herstemming in tweede lezing mogelijk, waarvoor 361 stemmen nodig waren om de wetgeving te blokkeren, in plaats van dat er een gewone meerderheid voor nodig was.
Pavel Durov, medeoprichter van Telegram, bekritiseerde het besluit van de EU en bestempelde het als een stap in de richting van een ‘bananenrepubliek’. Hij beweerde dat Telegram de wet niet zou naleven door privéberichten te scannen. Voorstanders van privacy merkten op dat end-to-end gecodeerde diensten zoals WhatsApp en Signal zijn uitgesloten van het toepassingsgebied van de wet.
De afgelopen week zijn de regelgevende maatregelen van de EU tegen de technologiesector geïntensiveerd. Op 8 juli verwierp het Gerecht van de EU de betwisting van Apple tegen zijn aanwijzing als poortwachter onder de Digital Markets Act. Bovendien bevestigde het Europese Hooggerechtshof op 2 juli een antitrustboete van € 4,1 miljard tegen Alphabet met betrekking tot zijn Android-besturingssysteem. Deze ontwikkelingen wijzen op een groeiende focus van de EU op het gebied van consumentenbescherming en kinderveiligheid in onlineomgevingen.
